Psychoterapia indywidualna

Psychoterapia jest procesem zmian psychicznych, w który pacjent angażuje się w relacji z psychoterapeutą. Ważną częścią tej pracy jest pogłębiona uważność na własne doświadczenie — potrzeby i pragnienia, emocje i uczucia, myśli i przekonania, a także fantazje, wyobrażenia i sposoby rozumienia tego, czego doświadcza się w relacjach.

Wspólne przyglądanie się tym zjawiskom pomaga stopniowo je sobie uświadamiać, lepiej rozumieć i — tam, gdzie jest to potrzebne — przepracowywać oraz przekształcać. Zmiana nie polega więc wyłącznie na znalezieniu wyjaśnienia czy rozwiązania. Może wynikać z coraz pełniejszego rozumienia własnego doświadczenia i z możliwości reagowania w sposób mniej automatyczny, a bardziej zgodny z własnymi potrzebami i rzeczywistą sytuacją.

W psychoterapii można wracać do konkretnych wydarzeń, nie po to jednak, aby ustalić jedno ostateczne wyjaśnienie ich przyczyn.

Ważne jest przyglądanie się temu, jak dana sytuacja została przeżyta: jakie pojawiły się emocje, myśli, potrzeby i oczekiwania, co zostało przypisane drugiej osobie i jak te interpretacje wpłynęły na późniejszą reakcję.

Czasami człowiek jest bardzo pewny, co ktoś inny miał na myśli albo dlaczego zachował się w określony sposób. W terapii można zatrzymać się również przy tej pewności i sprawdzić, czy istnieją inne możliwe sposoby rozumienia tej samej sytuacji.

Nie oznacza to podważania własnego doświadczenia. Chodzi raczej o poszerzanie możliwości jego rozumienia.

Początkowe spotkania mają charakter konsultacyjny. Służą poznaniu aktualnej sytuacji pacjenta, rozmowie o trudnościach oraz sprawdzeniu, czy psychoterapia jest odpowiednią formą dalszej pracy.

Po zakończeniu etapu konsultacyjnego pacjent i psychoterapeuta podejmują decyzję dotyczącą dalszej współpracy oraz określają wstępny kierunek i cel pracy.

Przed pierwszą konsultacją nie trzeba mieć uporządkowanej historii ani dokładnego wyjaśnienia własnych trudności. Czasem właśnie różnica pomiędzy tym, co osoba o swojej sytuacji wie, a tym, czego jeszcze nie potrafi zrozumieć, staje się dobrym miejscem do rozpoczęcia rozmowy.

Uważne słuchanie jest ważną częścią psychoterapii, jednak praca terapeutyczna nie ogranicza się do wysłuchania historii pacjenta.

Psychoterapeuta zadaje pytania, dzieli się obserwacjami i proponuje możliwe sposoby rozumienia doświadczenia pacjenta oraz jego relacji.

Takie hipotezy nie są przedstawiane jako ostateczne wyjaśnienia. Mogą być wspólnie sprawdzane, zmieniane albo odrzucane, jeśli nie odpowiadają temu, czego pacjent rzeczywiście doświadcza.

Psychoterapeuta może również zatrzymywać rozmowę w momentach, w których pojawia się nagła pewność, silna emocja, zmiana sposobu postrzegania siebie lub drugiej osoby albo trudność w zauważeniu własnych potrzeb i zobaczeniu sytuacji z więcej niż jednej perspektywy.

Relacja terapeutyczna daje możliwość mówienia o doświadczeniach, których niełatwo dotknąć w innych relacjach.

Ważne mogą być jednak nie tylko wydarzenia spoza gabinetu, lecz również to, czego pacjent doświadcza w relacji z psychoterapeutą.

W silnym napięciu łatwiej czasem potraktować własne przypuszczenie jako pewność: uznać, że wiadomo, co druga osoba myśli, czego chce albo jak nas ocenia.

Jeżeli coś podobnego pojawia się podczas terapii, można się przy tym zatrzymać: sprawdzić, co pacjent w danym momencie przeżywa, czego potrzebuje lub pragnie, jak rozumie zachowanie psychoterapeuty i czy istnieją także inne możliwe sposoby widzenia tej sytuacji.

Nie chodzi o przekonywanie pacjenta, że jego odczucie jest błędne. Ważniejsze jest odzyskiwanie możliwości myślenia o własnym doświadczeniu wtedy, gdy emocje utrudniają zobaczenie go z więcej niż jednej perspektywy.